Toespraak VOS tijdens 88ste IJzerbedevaart (11 november 2015)

Alleen de kinderen springen touwtje op ’t plein. Alleen de kinderen springen touwtje, omdat kinderen kinderen zijn’… hoorden we van Maartje Van Eygen bij de aanvang van deze IJzerbedevaart.
Dat kinderen doorheen ervaringen in oorlogen en vluchtelingenstromen, naast gewoon kind zijn, ook vele trauma’s oplopen, werd in het programma wel heel duidelijk.
Dit jaar tot eind september, dus na 9 maanden, stond de teller al op 1.388 kinderen, die als niet-begeleide minderjarige vreemdelingen in ons land toekwamen, waarvan de helft uit Afghanistan.
Van een organisatie die dergelijke kinderen begeleidt, wil ik één ervaring met jullie delen. Met een groepje kinderen organiseerden de begeleiders een dagje aan zee. Maar toen de 12-jarige Jawad uit Afghanistan voor het eerste onze kust zag, sloeg zijn lichaam volledig tilt. In allerijl werd Jawad naar de spoed gebracht met een posttraumatische reactie. Een volledige herbeleving van zijn reis over de Middellandse Zee was hem overkomen. Wie staat er in godsnaam bij stil dat een uitstapje naar zee gevaarlijk kan zijn?

Een IJzerbedevaart door, voor en over kinderen in de gruwel van alle oorlogen is een moedige keuze, waar onze Vlaamse Vredesvereniging VOS volledig achterstaat.

Anderzijds plaatst ook VOS zijn 11 novemberherdenkingen vandaag in het teken van massavernietigingswapens.

Aanleiding is dat 100 jaar geleden in ons eigen Vlaanderen voor het eerst een grootschalige gasaanval werd uitgevoerd. Op 22 april 1915 zette het Duitse leger giftig chloorgas in bij de Tweede Slag om Ieper. Maar ook de geallieerden, en van hen het eerst de Britten, gebruikten 5 maanden later het chloorgaswapen. Het Duitse chloorgas werd al snel vervangen door fosgeen en later mosterdgas, het beruchte Yperiet in 1917, later ook nog gebruikt door Spanje tegen de Berbers, door Italië tegen Ethiopië en door Japan tegen China in 1941. Tijdens de 2de WO gebruikten Duitsers het cyanidepoeder Zyklon B in de vernietigingskampen. Ook de Iraakse Saddam Hoessein gebruikte gasgif tegen Iran en tegen de eigen Koerdische bevolking. En nog in 2013 werd het gebruikt in de Syrische burgeroorlog. Tot de dag van vandaag worden nog chemische wapens ingezet.

Er waren nochtans achtereenvolgende internationale verdragen: al in 1899 in Den Haag, ook in 1925 in Genève en tot in 1997 het Verdrag van kracht werd tot verbod van de ontwikkeling, de productie, de aanleg van voorraden en het gebruik van chemische wapens èn inzake de vernietiging van deze wapens.
Enkele landen zijn nog niet toegetreden tot het Verdrag of hebben het nog niet geratificeerd. Gezaghebbende landen zoals China, Rusland en de Verenigde Staten hebben het Verdrag weliswaar geratificeerd, maar hebben nog altijd chemische wapens in stock.

Reden genoeg dus om hier vanuit de crypte aan de IJzertoren, na 100 jaar, voor de vernietiging van alle chemische wapens te pleiten. Maar bij uitbreiding ook van alle andere massavernietigingswapens. En dan denken we ook aan kernwapens!
In zijn advies aan de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties over de wettigheid van het gebruik van kernwapens, oordeelden de rechters in 1996 dat het gebruik van kernwapens strijdig is met de regels van het Internationaal Humanitair Recht.
Daarom vraagt VOS de onmiddellijke ontmanteling van àlle chemische wapens en de vernietiging van alle massavernietigingswapens! Het zou fundamenteel bijdragen tot ons ideaal ‘Nooit meer Oorlog’, zoals ook hier in 4 talen op de IJzertoren staat.

Niet voor niets heeft VOS recent nog aan minister van Defensie Steven Vandeput gevraagd bij de eventuele aankoop van nieuwe gevechtsvliegtuigen zeker geen kernwapendragers te kiezen. Aan de federale en Vlaamse regeringen, waarin een Vlaams-nationalistische partij als grootste partij toonaangevend deelneemt, vragen wij om in eigen land en gemeenschap èn internationaal, zowel inzake de actuele vluchtelingenproblematiek en migratie als inzake defensie ten aanzien van bedreigingen en conflicten, steeds de klemtonen te leggen die de kleine en de grote vrede dienen. Onze generaties en vooral de kinderen ervan, die de toekomst betekenen, rekenen daarop!

Vincent Vanhumbeeck, algemeen secretaris VOS Vlaamse Vredesvereniging