Geachte Voorzitter,
Bedevaarders,
Grootgebracht in deze frontstreek is het, vanuit een groot- en schoonfamilie met vele trouwe
bedevaarders, een hele eer te mogen spreken namens de Vlaamse Minister-President Kris
Peeters, die zich laat verontschuldigen. Ik zal dit met schroom doen, dankbaar voor al wat ik
hier heb meegekregen.
Het feit dat ik hier namens de Minister-President van de Vlaamse regering en als Vlaams
volksvertegenwoordiger en gemeenschapssenator het woord krijg, zegt iets over de
geschiedenis van de Vlaamse ontvoogding die hier in de loopgraven begon met de vraag van
de Vlaamse frontsoldaten om Vlaamse regimenten in het Belgische leger.
84 keer al wordt op deze plek, in piëteitsvolle gedachtenis aan de gesneuvelde soldaten uit
de Eerste Wereldoorlog, de IJzerbedevaart gehouden.
Al die keren is hier gevraagd, gepleit en geëist dat ons land aandacht en respect zou hebben
voor de identiteit van het Vlaamse volk en voor zijn terechte verzuchtingen. Al die
inspanningen hebben ervoor gezorgd dat vandaag de “Vlaamse zaak” ons aller zaak is
geworden.
Vandaag wordt de Vlaamse zaak niet alleen meer ter harte genomen door wat de “Vlaamse
Beweging” van niet-partijpolitieke organisaties en drukkingsgroepen wordt genoemd, maar
nu ook door een sterk Vlaams middenveld, een innovatief en ondernemend Vlaams
bedrijfsleven en een eigen Vlaamse politieke realiteit met eigen Vlaamse partijen, een eigen
Vlaams parlement, een eigen Vlaamse regering en een eigen Vlaamse administratie.
De Fronters hadden dit nooit durven dromen. Maar het is er gekomen, onder meer door uw
niet aflatende inspanningen. Er is daardoor veel bereikt in Vlaanderen. Het Vlaamse Gewest
en de Vlaamse Gemeenschap zijn zichzelf geworden. Dus, als we hier vandaag bijeen zijn,
dan mogen we ook daarop samen fier zijn, maar ook wetende dat er straks nog heel veel te
doen staat bij het performant en kwaliteitsvol opnemen van nieuwe bevoegdheden.
Eigenlijk zijn we vandaag hier met diverse motieven: om te eisen, om te vieren en om te
gedenken. Laat me toe iets langer stil te staan bij dat laatste, het gedenken.
Over drie jaar is het honderd jaar geleden dat de Eerste Wereldoorlog uitbrak, honderd jaar
dat hier de oorlog vastliep, honderd jaar dat hier de frontlijn voor vier jaar haast
onbeweeglijk lag: aan dit IJzerfront lag de Belgisch-Duitse sector van de hele frontlijn. Op
deze plek lieten onze soldaten het leven voor wat het IJzerbedevaart samenvat in de driepijler
van Vrijheid, Vrede en Verdraagzaamheid.
Ik wil alvast het IJzerbedevaart feliciteren met het initiatief waarmee hier vorige week werd
begonnen: de bouw van een “Muur van Herinnering” waarop de namen van de meer dan
veertigduizend gesneuvelden van ons land zullen worden vermeld, Nederlandstaligen én
Franstaligen.
Een mooi signaal van Verdraagzaamheid waarmee we de Vrijheid en Vrede willen
benadrukken. Opdat we niet zouden vergeten, moeten we gedenken. Dat is de kracht van
deze IJzertoren, memoriaal van Vlaamse ontvoogding en vrede, die als een baken in het
landschap uitroept: Nooit meer Oorlog!
De Vlaamse Regering en het Vlaams Parlement willen de herdenking van 100 jaar Groote
Oorlog van 2014 tot en met 2018 niet zomaar laten voorbijgaan. De Vlaamse Regering wil de
herdenking hiervoor kaderen in een bredere boodschap rond 1° oorlog en vrede, 2° rond
herinnering en bewustwording en ten derde rond de Europese gedachte. Op die manier wil de
Vlaamse Overheid ertoe bijdragen dat we ons verleden een plaats kunnen geven en dat we
kunnen leren voor de toekomst.
Het project 100 jaar Groote Oorlog heeft tot doel om Vlaanderen internationale
zichtbaarheid te geven in de periode 2014-2018 en daarna, door deze herdenking op een
serene wijze, maar met zichtbare kwaliteit, te organiseren.
Dit enerzijds met het oog op het blijvend herinneren en bewaren van het oorlogserfgoed voor
toekomstige generaties en anderzijds door het vredestoerisme te bevorderen, door het
oorlogserfgoed verder te ontwikkelen.
De programmatie van activiteiten naar aanleiding van de herdenking van honderd jaar
Wereldoorlog I moet ertoe leiden dat de naam Vlaanderen internationaal en duurzaam
verbonden wordt met het vredesthema. In dit opzicht is de rol van deze memoriaalsite hier
ook zeer belangrijk.
Dit was ook de wens van ons Vlaamse Parlement bij het goedkeuren van het decreet over
het memoriaal van de Vlaamse Ontvoogding en Vrede. Hierbij was er geen heisa en niet
één tegenstem. Deze parlementaire consensus bewijst een duidelijke vooruitgang in het
denken over Vlaanderen Vandaag: Herdenken maar ook blijvend nadenken over oorlog en
vrede, over ontvoogding en de geëigende rol van het Memoriaal. Het opnemen van vrede in
de titel van het decreet eert nu ook uitdrukkelijk de vredesboodschap die hier, zichtbaar op
de Pax-poort, reeds zolang beleden wordt.
Naast de internationale zichtbaarheid en duurzame verbondenheid met het vredesthema,
moet de concrete programmatie van activiteiten in het kader van de herdenking 100 jaar
Groote Oorlog ook de huidige en toekomstige generaties in Vlaanderen sensibiliseren rond
thema’s als verdraagzaamheid, interculturele dialoog en internationale verstandhouding,
met het oog op een open en tolerantere samenleving en een actieve internationale
oriëntatie.
Het spreekt voor zich dat we de essentie van de basisboodschap “nooit meer oorlog” moeten
blijven doorgeven van generatie op generatie. Het blijft jammer genoeg een zeer actueel
thema.
In dat bewust”making”sproces en als het ware ook bewust”houding”sproces zit een sterke
rol weggelegd voor ons onderwijs, maar ook voor ons verenigingswerk. Zij spelen een cruciale
rol in het overbrengen van deze vredesboodschap naar jongeren en de toekomstige
generaties. Initiatieven zoals Festival Ten Vrede kunnen hiertoe zeker als voorbeeld dienen.
Zij brengen immers de vredesboodschap op een aantrekkelijke manier naar de jongere
generatie(s) over, maar houden ook de oudere generatie(s) bewust van de boodschap.
Ik wens het IJzerbedevaartcomité voortdurende creativiteit toe om blijvend jonge mensen
aan te spreken en nauw te betrekken in de vele initiatieven, ook in de organisatie zelf, niet
alleen rond Vrede meer evenzeer gericht op Vrijheid, verdraagzaamheid.
Een derde en laatste resultaat dat de Vlaamse Overheid wenst te boeken door de
verschillende activiteiten in het kader van de herdenking van 100 jaar Groote Oorlog, is een
aanzienlijke toename van het vredestoerisme over heel Vlaanderen.
Dan denken we in de eerste plaats aan deze streek, de toenmalige frontstreek. Immers 90 %
van de slachtoffers in ons land vielen hier, met de woorden van Willem Vermandere gezegd,
altijds iemand vader, altijd iemands kind. Uiteraard worden de andere belangrijke plaatsen in
het kader van 100 jaar Groote Oorlog elders in Vlaanderen niet over het hoofd gezien;
denken we maar aan de slag bij Halen of het brandende Leuven. Dit vredestoerisme moet
ook duurzaam worden uitgebouwd, geen kortstondige piek van 5 jaar.
U ziet het, de Vlaamse Overheid heeft een sterk uitgebouwd project om samen met andere
besturen en vele initiatiefnemers van de herdenking van 100 jaar Groote Oorlog een
duurzame herdenking te maken, die Vlaanderen nog meer op de kaart zet maar die ook onze
jongeren en jongeren van elders in de wereld wil bewustmaken van de gedachte die onze
voorouders hadden toen ze dit Memoriaal onthulden in 1930: “Nooit meer oorlog!
Een opdracht waar we tot op vandaag en in de toekomst met een duidelijke sociale en
solidaire reflex, ook verder samen moeten aan werken, de waarden van dit memoriaal
indachtig: Vrijheid, vrede, verdraagzaamheid.
Ik dank U!
Jan Durnez – Vlaams Volksvertegenwoordiger en Gemeenschapssenator
NAMENS Kris Peeters, Vlaams Minister-President
Reacties van bezoekers