Troon Filip staat grondwettelijk op los zand

Stierf de vorst(in) vroeger in het harnas, tegenwoordig gaat hij of zij met pensioen. Zo ook Albert II. De Belgische grondwet staat hem toe af te treden. Maar heeft zijn zoon Filip het recht hem direct op te volgen?

Prof. Matthias Storme zegt van niet. Zijn redenering is als volgt: de Belgische grondwet schrijft voor dat je alleen koning kan worden door erfopvolging. Filip kan de troon niet erven, omdat zijn vader nog leeft. Met Alberts aftreden is de troon dus vacant. De grondwet schrijft voor dat het Belgische parlement een regent moet aanduiden en nieuwe verkiezingen dient te houden.

Uiteraard is de situatie niet nieuw: in 1950-1951 besteeg Boudewijn de troon terwijl zijn vader ook afgetreden was. Het grondwettelijk obstakel was snel overwonnen met een speciale wet. Eenzelfde route is anno 2013 ook mogelijk. Maar dan is de grondwet niet wat hij moet zijn, namelijk het fundament van de staat, een fundament dat niet gemakkelijk kan veranderd worden.

De troon die Filip op 21 juli beklimt, staat op los zand. Slecht nieuws is dat niet. Als in een tijdsbestek van enkele weken de grondwet met een speciale wet aangepast kan worden om troonopvolging mogelijk te maken, dan is eenzelfde spoedige procedure voor troonafschaffing ook mogelijk.